Okładka
jednego z pierwszych wydań
"Kolonii karnej"
|
Opowiadanie "W kolonii karnej"
(tłumacz polski, moim zdaniem, niefortunnie przetłumaczył tytuł jako
"Kolonia karna") powstało między 15 a 18 październikiem
1914 roku w czasie urlopu, kiedy to Kafka przesiadywał do samego rana,
pisząc swoje teksty. Kafka miewał często "fantazje karne",
szczególnie w chwilach, gdy w jego sercu i głowie toczyła się walka
pomiędzy dwoma życiowymi opcjami: zdroworozsądkowym małżeństwem i
mieszczańskim trybem życia, a stanem kawalerskim, dzięki któremu mógłby
oddać się całkowicie pisarstwu. Niemożność poślubienia ukochanej kobiety
(w czasie tworzenia "Kolonii karnej" tą kobietą była Felice
Bauer) owocowało wyrzutami sumienia, które objawiały się w postaci
właśnie takich "fantazji karnych", w których Kafka wymyślał
najbardziej wyuzdane i straszne sposoby na pozbawienie siebie życia
i to w okrutnych torturach i mękach. W pochodzącym z tego czasu liście
do Grete Bloch pisze: "Nie
odczuwa Pani także ochoty do wzmocnienia bólu ?" (1)
Kafka zaczął pisać Kolonię karną 15 października, a w nocy z 14 na
15 października chodziły mu po głowie jeszcze myśli samobójcze, związane
niewątpliwie z jego związkiem z Felice Bauer. Wpływ na powstanie tego
opowiadania miało niewątpliwie pornograficzno-anarchistyczno-sadystyczne
dzieło Oktawiana Mirbeaua pod tytułem "Le Jardin des Supplicies"
("Ogród rozkoszy"). |
2 grudnia 1914 roku Kafka odczytał po raz pierwszy "Kolonię
karną" swoim przyjaciołom. Kolejny publiczny odczyt miał miejsce
10 listopada 1916 roku w Monachium w ramach "Wieczorów z nową literaturą".
Istnieje legenda, według której wiele osób zemdlało podczas tego publicznego
odczytu, a pod jego koniec niemalże wszystkie ławki były już puste. Opowiadanie
to zostało wydane dopiero w maju 1919 roku w Lipsku nakładem 1000 egzemplarzy.
Akcja tejże "fantazji karnej" ma miejsce gdzieś na Dalekim Wschodzie,
prawdopodobnie w jednej z francuskich kolonii, bowiem żołnierze rozmawiają
ze sobą po francusku. Podróżnik reprezentuje, zdaniem
większości literaturoznawców, przeciętnego Europejczyka, który na Dalekim
Wschodzie może być utożsamiany z europejskim humanizmem. (2)
Według jednej z interpretacji, aparat do zabijania delikwentów ma symbolizować
techniczną racjonalność naszych czasów, która w zderzeniu ze słabym i
biernym europejskim humanizmem może nieść ze sobą straszliwe skutki. (2)
Nie możemy zapomnieć, że opowiadanie to zostało napisane zaledwie kilka
miesięcy po wybuchu I Wojny Światowej i nie popełnimy wielkiego błędu,
wskazując na związek "Kolonii karnej" z tym ogólnoświatowym
barbarzyństwem. Tekst ten może być odczytany jako reakcja Kafki na wydarzenia
tejże wojny. Na pewno Kafka nie oddalił się w tym opowiadaniu zbytnio
od rzeczywistości, w której obozy koncentracyjne i masowa eksterminacja
były na porządku dziennym. Inni interpretatorzy twierdzą, że "Kolonia
karna" jest alegorią ludzkiego życia, które upływa pod znakiem męki,
a życiowe doświadczenia zostają nam, podobnie jak u oficera, dosłownie
wyryte na skórze. (2) Jeszcze inna teoria, tym razem
teologiczna, mówi, że Kafka nawiązał w tym opowiadaniu do śmierci krzyżowej
Jezusa Chrystusa. (2) Bez
cienia wątpliwości można jednak powiedzieć, że jest to tekst, który budzi
wśród dzieł Kafki największą grozę, przyprawiając większość czytelników
o gęsią skórkę.
Pełny tekst opowiadania "Kolonia karna"
znajdziesz w Polskim Vortalu Kafki
pod tym linkiem.
W internecie dostępny jest również pełny
tekst tego opowiadania w oryginale,
czyli w języku niemieckim.
Zobacz
również: "Wyrok"
"Przemiana"
"Dociekania
psa" "Głodomór" "Lekarz wiejski "
________________________________
(1).Tłumaczenie
własne:
Kafka, Franz: Briefe an Felice. Wydawcy: Erich Heller i Jürgen
Born (1976). Fischer Taschenbuch Verlag: Frankfurt nad Menem,
s.478.
(2).Beicken,
Peter (1974): Franz Kafka. Eine kritische Einführung in die Forschung.Athenäum
Verlag: Frankfurt nad Menem, s.287-293.
|
