OPOWIADANIA |

PRZEMIANA


Okładka pierwszego wydania "Przemiany" z 1915 roku

 Opowiadanie pod tytułem "Przemiana" powstało pomiędzy 17 listopada a 7 grudnia 1912 roku. Historia powstania tego dzieła jest wielowątkowa. 8 listopada 1912 roku, czyli kilka dni przed rozpoczęciem prac nad "Przemianą", Kafka otrzymuje list od Felice Bauer, z którą prowadzi od krótkiego czasu korespondencję. Wnioskuje z niego, że jego znajomość z drogą mu kobietą jest poważnie zagrożona. Felice pisze w nim, że zauważyła w jednym z listów Kafki obcy ton, który objawia się jego niepewnością, niecierpliwością i niezadowoleniem. (1) Kafka czuł, że dosięgła go ponownie klątwa, której zdołał niedawno uciec, pisząc "Wyrok". W tym czasie jedynym wyjściem z jego stanu wyobcowania była korespondencja z Felice. Znajomość z nią trwała wprawdzie od niedługiego czasu, ale już wtedy Kafka zastanawiał się nad swoją przyszłością. Gdyby związek ten rozwijał się po jego myśli, to musieliby kiedyś wziąć ślub, a tego Kafka obawiał się najbardziej. Często mówił, że nigdy nie będzie ojcem, bo jest do tej roli kompletnie nieprzygotowany i też nigdy nie będzie. Myśli o ojcostwie odsuwał na dalszy plan, ale powracały one ciągle przy okazji ważnych wydarzeń rodzinnych jak np. narodzin córki jego siostry Elli lub ślubu siostry Valli. Wymienione wydarzenia rodzinne miały miejsce akurat w czasie, gdy korespondencja Kafki z Felice znalazła się w kryzysie. Kafka czuł się w tym okresie mówiąc delikatnie "gorzej niż źle". Winę za wszystko zrzucał jak zwykle wyłącznie na siebie. Nie dziwi więc to, że często w swoich tekstach literackich kara głównego bohatera, który jest jakby wcieleniem samego autora. Nie inaczej ma się sytuacja w "Przemianie".

Główny bohater, Gregor Samsa, budzi się rano w swoim łóżku i stwierdza, że przeobraził się w potężnego i brzydkiego robala. Robak jest w odczuciu ludzkim czymś bardzo nieprzyjemnym i nędznym, dlatego Kafka nieprzypadkowo karze w ten sposób swojego bohatera, a tym samym samego siebie. Całe opowiadanie jest jakby wielką metaforą, która w obrazowy sposób przedstawia wyobcowanie człowieka (także Kafki). Wątek autobiograficzny w "Przemianie" nie wyklucza jednak innych interpretacji, których jest zresztą tyle ilu interpretatorów. Bajki, w których człowiek przemienia się w zwierzęta są na ogół antybajkami, które posiadają jakby rozczarowujący i negatywny charakter. C. Heselhaus np. uważa, że "Przemiana" jako antybajka jest protestem przeciwko wyobcowującemu życiu, jakie człowiek prowadzi w nowoczesnych czasach. (2) Z opowiadaniem tym zmagali się literaturoznawcy posługujący się teoriami psychoanalizy, socjologii, a nawet teologii (często porównywano mękę Gregora Samsy z pasją Chrystusa). (2) Niektórzy interpretatorzy twierdzą, że cała fabuła opowiadania nie dzieje się w rzeczywistości, a tylko w podświadomości głównego bohatera, bądź w jego śnie. Zwracają oni uwagę na fakt, że podobnie jak Józef K. z "Procesu" Gregor Samsa zostaje zaskoczony w łóżku. Można wyciągnąć stąd wniosek, że bohater opowiadania nie obudził się wcale i tylko śni, że się przemienił w ohydnego owada. "Przemiana" jest chyba najbardziej znanym na świecie opowiadaniem Franza Kafki, przetłumaczonym na prawie wszystkie języki świata. A jak wypowiedział się na temat opowiadania sam Kafka ? Stwierdził, że jest obrzydliwe...(3)

Pełny tekst "Przemiany" znajdziesz w Polskim Vortalu Kafki pod tym linkiem.
W internecie dostępny jest również pełny tekst tego opowiadania w oryginale, czyli w języku niemieckim.

Zobacz również: "Wyrok" "W kolonii karnej" "Dociekania psa" "Głodomór" "Lekarz wiejski "

________________________________

(1).Binder, Hartmut (1983): Der Schaffensprozeß.Suhrkamp Verlag: Frankfurt nad Menem, 145.
(2).Beicken, Peter (1974): Franz Kafka. Eine kritische Einführung in die Forschung.Athenäum Verlag: Frankfurt nad Menem, s.261-272.
(3).Kafka, Franz: Briefe an Felice. Wydawcy: Erich Heller i Jürgen Born (1976). Fischer Taschenbuch Verlag: Frankfurt nad Menem, s. 117.